สว.มณเฑียร ติงรัฐบาลที่ผ่านมาเยียวยาคนพิการไม่ทั่วถึง ตอนนี้ถึงเวลาฟื้นฟูแล้ว ให้ภาคประชาสังคมคนพิการมีส่วนร่วมบ้างได้ไหม?

สว.มณเฑียร ติงรัฐบาลที่ผ่านมาเยียวยาคนพิการไม่ทั่วถึง ตอนนี้ถึงเวลาฟื้นฟูแล้ว ให้ภาคประชาสังคมคนพิการมีส่วนร่วมบ้างได้ไหม?

ฟังได้ที่ https://youtu.be/FQn_YBr2BZk?list=WL&t=6831 (นาทีที่ 1:54:00)

ในการประชุมวุฒิสภาพิจารณาพรก.กู้เงิน 1 ล้านล้านบาท เมื่อวันที่ 2 มิถุนายน 2563…

รัฐบาลใช้วิธี “การช่วยเหลือเยียวยา” ปัญหาเร่งด่วนจากโควิด-19 เหมือนเดิม คือ ใช้วิธีการลงทะเบียน ซึ่งเป็นการคัดเลือกผู้ไม่มีคุณสมบัติออกไป เป็นวิธีการแบบ Selective ใช้ได้ในบางเรื่องบางเหตุการณ์ แต่เรื่องที่เกิดความเดือดร้อนอย่างแสนสาหัสถ้วนหน้า รัฐบาลควรใช้วิธีการแบบ Inclusive คือ ให้ประชาชนได้รับประโยชน์ถ้วนหน้าและแก้ปัญหาไปด้วยกัน ดังนั้นผลของการแพ้คัดออก Selective ทำให้หลายคนเข้าไม่ถึงการเยียวยา ขัดต่อรธน. มาตรา 75 ไม่ทั่วถึง ไม่เป็นธรรม ไม่ยั่งยืน ส่งผลให้รัฐบาลต้องมาไล่เก็บตก มีประชาชนไปประท้วงที่หน้ากระทรวงการคลัง และรัฐบาลก็ต้องค่อยๆ ถอย จนเก็บตกงวดล่าสุด คือ เยียวยากลุ่มเปราะบาง 13 ล้านคน ผมขอถามว่า “กระบวนการช่วยเหลือเหล่านี้ พี่น้องคนพิการของผมอยู่ตรงไหน?”

ตอนแรกคนพิการไม่รู้ว่าอนิสงค์ของพรก.จะมาถึงเราเมื่่อไหร่ องค์กรภาคประชาสังคมด้านคนพิการก็พยายามผลักดันผ่านกลไกที่มีอยู่ จนกระทั่งคณะกรรมการคนพิการระดับชาติ มีมติตั้งแต่ 30 มีนาคม 2563 ตั้ง 4 ข้อ ปรากฏว่า “ใช้เวลาร่วม 2 เดือนกว่ามติคณะกรรมการคนพิการระดับชาติจะเริ่มมีผล สะท้อนให้เห็นปัญหาความล่าช้าในระบบราชการซึ่งเป็นอุปสรรคอย่างยิ่ง” ส่วนความช่วยเหลือต่างๆ ที่ใช้ต่อสู้กับโรคระบาดนั้น ส่วนใหญ่เกิดจากการที่องค์กรภาคประชาสังคมด้านคนพิการลุกขึ้นมาสู้เอง ขอบริจาค ช่วยคนละไม้คนละมือ เพราะฉะนั้นจะว่าไปแล้วคนพิการไทยทรหดอดทนน่าดู ต้องลุกขึ้นมาดิ้นรน

อย่างไรก็ตามก็ต้องขอขอบคุณรัฐบาลที่กระบวนการสุดท้ายท่านใช้วิธีการเก็บกวาด ยังแบ่งส่วนให้แก่บุคคลเหล่านี้ เด็กแรกเกิด ผู้สูงอายุ คนพิการ คนละ 1,000 บาท 3 เดือน ส่วนกระบวนการ 5,000 บาทไม่ต้องพูดถึงหายหกตกหล่นไปเยอะ เราได้รับแจ้งอย่างไม่เป็นทางการว่าคนพิการที่ประกอบอาชีพอิสระประมาณ 300,000 คนเศษ ถ้าดูถึง % ก็ไม่ต่ำ แต่ก็สะท้อนให้เห็นถึงปัญหาการจ้างงาน ทำให้คนพิการส่วนใหญ่ต้องไปประกอบอาชีพอิสระ และยังมีมาตรการอื่นที่ยังไม่สมบูรณ์ที่ท่านเพิ่มแบบกระปิดกระปอย ไม่ทั่วถึงทุกคน เพราะท่านเพิ่มให้แค่คนพิการที่มีมีบัตรสวัสดิการแห่งรัฐและเด็กพิการเท่านั้น “ยังเหลือคนพิการอีก 800,000 คนที่ไม่ได้รับเบี้ยความพิการเพิ่ม ไม่รู้ว่าท่านจะช่วยเพิ่มให้หรือไม่?”

ถ้าเอาคนพิการสะท้อนถึงปัญหาการเยียวยา แสดงให้เห็นว่าหลักการแบบ Selective ใช้ไม่ได้ในสถานการณ์แบบนี้ เพราะฉะนั้นต่อไปในภายภาคหน้าที่เป็นโหมดของ “การฟื้นฟูเศรษฐกิจและสังคม” ผมจึงอยากแสดงความห่วงใยและเสนอว่าให้รัฐบาลตั้งสติให้ดีและใช้วิธีการ Inclusive ให้มาก หมายถึง การมีส่วนร่วมของประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งภาคประชาสังคม ประชาชนที่รวมตัวกันเป็นกลุ่มเป็นก้อน ต้องให้เขาเข้าถึงกระบวนการ การจัดสรรทรัพยากร บริการที่เป็นธรรม รวมทั้งได้รับการเสริมพลัง เพื่อให้คนเหล่านี้ได้เข้าไปมีส่วนร่วมอย่างมีประสิทธิผล อันนี้แหละเป็นเรื่องสำคัญ! เราจะเห็นได้ว่างบ 4 แสนล้าน ภายใต้พรก.กู้เงิน 1 ล้านล้านบาทนั้น คณะรัฐมนตรีอนุมัติแผนเบื้องต้นตั้งแต่ 12 พฤษภาคม ได้รับข่าวอย่างไม่เป็นทางการว่า ภาคประชาสังคมได้รับแจ้งจากสภาพัฒน์เมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม และยังกระซิบเบาๆ อีกว่าในบรรดา 4 แผน ภาคประชาสังคมควรจะมีส่วนร่วมอย่างเต็มที่ในฐานะหุ้นส่วนการพัฒนา ถูกบอกกล่าวว่าเสนอได้เฉพาะแผนงานที่ 2 เฉพาะเรื่องของฟื้นฟูชุมชนและท้องถิ่นเท่านั้น แผนอื่นไม่ต้องไปยุ่ง ปรากฎว่าเราลองไปดูในกระบวนการเสนอแผน เสนอได้เฉพาะหน่วยงานภาครัฐ ทั้งที่หลายท่านบอกว่าภาคประชาสังคมมีส่วนสำคัญอย่างยิ่งที่ช่วยควบคุมการระบาดของโควิด-19 พอมาถึงขั้นฟื้นฟู ภาคประชาชนหายไปไหนไม่ทราบ? ทั้งกระบวนการช่วยคิดโครงการก็ดี การตรวจสอบก็ดี แม้กระทั่งติดตามประเมินผล ยังไม่นามธรรมมาก และภาคประชาสังคมต้องเสนอแผนต่อหน่วยงานในระดับจังหวัดภายในวันที่ 5 มิถุนายน

สรุปแล้วคือท่านมี 4 แผน เอาเข้าจริงๆ มีแต่หน่วยงานภาครัฐเท่านั้นที่จะเป็นเจ้าของแผนงาน/โครงการ และภาคประชาสังคมมีเวลาเสนอโครงการเพียงไม่กี่วัน มันจะเป็นแผนที่มีประสิทธิภาพ ประสิทธิผล สะท้อนความต้องการของประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งพี่น้องคนพิการของกระผมได้อย่างไร? ผมทราบนะครับว่าหน่วยงานภาครัฐที่ทำงานด้านคนพิการเสนอแผนงานไปล่วงหน้าแล้ว ที่มีคนกระซิบว่าเสนอไป 1,500 ล้านบาท ผมยังไม่รู้เรื่องเลยนะครับว่าพี่น้องคนพิการได้มีโอกาสแสดงความคิดเห็นในฐานะภาคประชาสังคม เป็นได้แค่ผู้ให้ข้อมูล หรือเป็นผู้ใช้แรงงานที่เป็นลูกมือให้แก่หน่วยงานภาครัฐ หรือเป็นหุ้นส่วนการพัฒนาเหมือนที่พวกเราพยายามฝันกันมาโดยตลอดหรือไม่?

ผมอยากจะเรียนนะครับว่า ไม่ว่าจะมองไปที่ภาคส่วนใด กลุ่มเป้าหมายใดของประชาชน เนื่องจากเงินก้อนนี้เป็นเงินพิเศษ ได้มาโดยวิธีพิเศษ เป็นพระราชกำหนด จะต้องแก้ปัญหาฟื้นฟูเศรษฐกิจและสังคมในสถานการณ์พิเศษ โอกาสที่การตรวจสอบในระบบผ่านรัฐบาลในระบบปรกตินั้นเป็นไปได้ยากมาก เพราะฉะนั้นเพื่อให้รัฐบาลสามารถบรรลุเป้าหมายในการฟื้นฟูเศรษฐกิจและสังคมของเรา โดยเฉพาะอย่างยิ่งภายใต้พรก. 1 ล้านล้านบาท รวมทั้งในส่วนของ SMEs เช่นเดียวกัน

ผมอยากจะเรียกร้องไปยังรัฐบาลว่าขอให้ท่านได้ทบทวนวิธีคิดจากระบบของรัฐราชการเป็นผู้คิดให้ จัดให้ แล้วประชาชนเป็นเพียงผู้รอรับประโยชน์ เป็นเพียงผู้รับการสงเคราะห์ เป็นเพียงลูกหาบ เป็นเพียงผู้ใช้แรงงาน เป็นเพียงลูกมือ มาเป็นหุ้นส่วนการพัฒนาตั้งแต่ต้นจนจบได้ไหมครับ? เอาง่ายๆ เฉพาะพี่น้องคนพิการของผม มีส่วนร่วมในการก่อร่างสร้างหน่วยงานภาครัฐที่ทำหน้าที่ประสานงานผลักดันเชิงนโยบาย ตั้งแต่ให้กำเนิดหน่วยงานด้วยซ้ำไป แต่ตอนนี้ชักจะมองไม่เห็นแล้วว่าประชาชนจะมีส่วนร่วมเป็นหุ้นส่วนการพัฒนาภายใต้พรก.นี้ได้อย่างไร? ไม่มีความชัดเจนครับ ท่านจะช่วยขยายระยะเวลาในการนำเสนอและพิจารณาแผนงาน/โครงการ 4 ด้านนี้ไปอีกซักเล็กน้อย ใจเย็นๆ หน่อยได้ไหมครับ เพื่อให้พี่น้องประชาชนได้มีโอกาสศึกษา ได้มีโอกาสเสนอแนะ ได้มีโอกาสติติงได้ไหมครับ? ท่านจะเปิดช่องทางให้กระบวนการตรวจสอบให้มันเป็นเนื้อเป็นหนังให้มีความเป็นรูปธรรมมากกว่าที่บอกว่า กระบวนการองค์กรอิสระก็มีอยู่แล้ว ปปช.ก็มีอยู่แล้ว สตง.ก็มีอยู่แล้ว อันนั้นเป็นกระบวนการปรกติครับ แต่กระบวนการที่พี่น้องสมาชิกวุฒิสภาได้กล่าวไปแล้วเมื่อซักครู่นี้ ในเมื่อมันเป็นพรก. ตรวจสอบโดยวิธีปรกติไม่ได้ และกว่ากระทรวงการคลังจะรายงานต่อรัฐสภาก็สายไปแล้ว กระบวนการตรวจสอบมันทำควบคู่ไปกับการปฏิบัติได้ไหมครับ ก็ต้องขอบคุณที่รัฐมนตรีมหาดไทยรับข้อเสนอไปเมื่อวานและท่านบอกว่ายินดีจะนำไปปฏิบัติ

หวังว่ารัฐบาลทั้งองคาพยพ จะได้มองเห็นการมีส่วนร่วมของประชาชน ของภาคประชาสังคม ว่าเป็นการมีส่วนร่วม อย่างเต็มที่ มีประสิทธิผล เป็นรูปธรรม ในฐานะหุ้นส่วนการพัฒนา เพื่อให้สังคมไทยเป็นสังคมอยู่เย็นเป็นสุขร่วมกันอย่างแท้จริง และเป็นสังคมที่เตรียมความพร้อมไปสู่สังคมที่เข้มแข็งและรับมือกับชีวิตวิถีใหม่หรือความเป็นปรกติใหม่ได้ (New Normal) โดยไม่มีใครถูกทิ้งไว้ข้างหลังครับ!

ดาวน์โหลดฉบับเต็มได้ที่ LINK และ QR Code ด้านล่าง
https://drive.google.com/…/1Ulh6KYIvH–nytLV7-R09OHS9PNOPiQ…